Yazı Detayı
25 Eylül 2017 - Pazartesi 09:05 Bu yazı 1771 kez okundu
 
DERSİM İSYANLARI (18)
Ekrem Çelik
yazar@cumra26haziran.com
 
 

İsyan sırasında ele geçirilen Seyit Rıza’nın çadırında Ermenice kitaplar ve Ermenice yazılı olan bir Taç ele geçirilmiştir.

1937 TUNCELİ- DERSİ İSYANI

            1934 yılından itibaren hükümet dersim meselesi üzerine eğildi ve bununda sonuçlarını almaya başlamıştır. Bizzat Atatürk’ün meclise teklif ettiği “Tunceli Kanunu” kabul edilerek yürürlüğe girmiştir.1936 yılından itibaren Tunceli’de aşiret, seyitlik, ve ağalık yönetimi yıkılacaktı.Bu kanunla bölgede menfaati olanların menfaatleri zedelenmiş ve olumsuzluklar doğurmuştur.Eski itibarlarını yeniden tesis edebilmek için aşiret reisleri kendi aralarında toplantılar tertip ederek bazı kararlar almaya başlamışlardır.

            Dersimde özellikle Seyit Rıza’nın önderliğinde yoğun bir propaganda faaliyetleri başlar. Bu kampanya sonunda şu noktalar üzerinde duruluyordu.

1-         Aşiret kadınlarının namusu tehlikededir. Bu kadınlar gündüzleri kocalarının, geceleri ise karakol efradının malı olacaktır.

2-        Hükümetin yaptırdığı karakollar yakında bu mıntıkadan sürülecek olan aşiretlere posta mevkii olmak içindir.

3-        Köylerdeki bütün halk bir yere toplanacak, bir sıraya yapılacak evlerin içerisine çıkılacak, bu evlerin yalnız iki kapısı olacak, bu kapıların önünde birer polis bekleyecektir.

4-        Ekmek ve odun vesika ile verilecek.

5-        Keçilere verilen meşe yaprağı dahi vesika ile dağıtılacaktır.

6-        Halkın kazandıklarının tamamı elinden alınacaktır.       

            İşte halkı kandırmak ve galeyana getirmek için yukarıdaki yalan yanlış, kasıtlı propaganda konuları güya görüşüldü gibi yapılarak halka tebliğ edilmiştir. İlk toplantı Seyit Rıza’nın başkanlığında Haydaran aşireti içerisindeki Kürpik’te yapılır. Toplantıya; Abbas Uşağı, Yusufan, Demeran, Haydaran, Kureyşan ve Bahtiyar aşiretleri iştirak eder. Bu toplantıda Demenan aşireti reisi Cebrail “ mektep, nahiye bizim neyimize? Bunları ortadan kaldırmalıyız ! hepsini yakmalıyız !” der. Diyarbakırda bulunan Kara Köprüde meydana gelen soygunculuk olayı Dersim isyanları için bir işaret fişeği özelliğindedir.Aynı esnada da güneyden casusların sıklıkla bu bölgeye girdikleri görülür.

            Tahrikler, Kürpikteki aşiret reisleri toplantısı ve dış etkiler Dersimlilerin hükümete bir ültimatom vermesine neden olur. Bu ültimatomda ;

1-         İçimizde karakol yapılmayacak.

2-        Köprü yapılmayacak.

3-        Yeniden nahiye ve kaza merkezleri ihdas edilmeyecek.

4-        Silahlarımıza dokunulmayacak.

5-        Vergilerimizi her zamanki gibi pazarlık usulü ile vereceğiz. Denilmekteydi.          

            Ültimatomun hemen arkasından ilk olarak Pah ve Kahmut’u birbirine bağlayan Harçik deresi üzerindeki köprü 21 Mart 1937 gecesi Demenan ve Haydaranlar tarafından yıkıldı. Pah nahiyesi basılarak karakollara saldırıldı.Bu saldırıları Demenan aşiret reisi Cebrail’in oğlu Keke bizzat yönetmiştir. 25 Martta da Kahmut ve Pah arasındaki telefon hattı tahrip edildi. Seyit Rıza’nın damadı Hasso Seydo baskın sırasında karakol askerlerinin katli ve karakol mühimmatının yağmalanmasını bizzat kendisinin başında bulunduğu asilerce yapılmıştır. (Haftaya Devam Edecek)

 

 
 
 
Etiketler: DERSİM, İSYANLARI, (18),
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Sayfalar
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Fenerbahçe
19
12
1
1
6
8
2
Trabzonspor
18
16
0
3
5
8
3
Beşiktaş
17
18
2
2
5
9
4
Hatayspor
16
16
2
1
5
8
5
Altay
15
15
3
0
5
8
6
Fatih Karagümrük
14
14
2
2
4
8
7
Galatasaray
14
13
2
2
4
8
8
Konyaspor
14
12
0
5
3
8
9
Alanyaspor
14
8
2
2
4
8
10
Adana Demirspor
12
14
2
3
3
8
11
Kayserispor
11
10
3
2
3
8
12
Gaziantep FK
11
10
3
2
3
8
13
Sivasspor
9
11
3
3
2
8
14
Başakşehir FK
9
11
6
0
3
9
15
Antalyaspor
8
8
4
2
2
8
16
Kasımpaşa
6
8
4
3
1
8
17
Yeni Malatyaspor
6
7
6
0
2
8
18
Göztepe
5
7
5
2
1
8
19
Giresunspor
5
3
5
2
1
8
20
Çaykur Rizespor
1
6
7
1
0
8
EMRE ECZANESİ


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv